[Bác sĩ thông thái] Chìa khóa trong điều trị đột quỵ là «thời gian».⏳| Đột quỵ Phần 2

Q. Việc điều trị đột quỵ được thực hiện như thế nào?

Trước hết, loại đột quỵ phổ biến nhất là do tắc nghẽn mạch máu. Chúng ta gọi đó là «nhồi máu não» hoặc «đột quỵ do thiếu máu cục bộ», và trường hợp tắc nghẽn chiếm đa số. Hiện nay ở nước ta, đột quỵ do tắc nghẽn chiếm khoảng 70%, còn đột quỵ do xuất huyết (vỡ mạch máu) chiếm khoảng 15%. Vì trường hợp vỡ mạch máu thường nguy hiểm hơn nên trước đây đột quỵ được coi là căn bệnh chết người, bệnh nặng, nhưng giờ đây các yếu tố nguy cơ đã thay đổi nhiều. Đặc biệt, nhờ việc kiểm soát huyết áp tốt nên tỷ lệ vỡ mạch máu đã giảm xuống tương đối. Đầu tiên, chúng tôi sẽ kiểm tra xem mạch máu trong não bị tắc hay bị vỡ.

Đầu tiên là chụp CT. Với CT, phải sau 12 đến 24 giờ thì phần bị tắc mới bắt đầu chuyển sang màu đen, nhưng việc điều trị cần phải được thực hiện nhanh chóng trong vòng vài giờ. Vì vậy, ngay cả khi chụp CT (ngay lập tức), có thể sẽ không thấy gì bất thường. Tuy nhiên, CT vẫn có ích. Bởi vì máu chảy do vỡ mạch sẽ hiển thị màu trắng, chúng tôi chụp để xác nhận điều đó. Nếu là vỡ mạch, chúng tôi điều trị theo hướng vỡ mạch, còn nếu là tắc nghẽn, nếu bệnh nhân đến trong vòng 4.5 giờ, sẽ có loại thuốc để khai thông mạch máu bị tắc. Vì nguyên nhân là do cục máu đông gây tắc nghẽn nên có loại thuốc làm tan cục máu đông đó. Nó được gọi là «thuốc tiêu sợi huyết». Có nhiều loại thuốc nhưng thực tế loại được sử dụng phổ biến nhất là «TPA». Vì vậy, các bạn chỉ cần biết về «TPA» là đủ. Khi bệnh nhân bị liệt đột ngột và được đưa đến phòng cấp cứu, việc tiêm «TPA» nhanh chóng là phương pháp điều trị cơ bản quan trọng vì thuốc có thể làm tan chỗ tắc nghẽn. Tuy nhiên, cũng có trường hợp dù đã dùng thuốc nhưng mạch máu vẫn không thông. Tất nhiên có thể do đến muộn, nhưng cũng có trường hợp đến sớm mà vẫn không hiệu quả. Đó là khi cục máu đông quá lớn.

Nếu cục máu đông nhỏ, thuốc có thể làm tan hết, nhưng nếu dùng đường tĩnh mạch để đi đến tận nơi và làm tan hoàn toàn cục máu đông lớn thì đôi khi lực bất tòng tâm. Nếu chỉ tan được khoảng 1/3 thì 2/3 còn lại vẫn gây tắc nghẽn. Hiệu quả chắc chắn sẽ thấp! Vì tình trạng có thể tồi tệ hơn, nếu xác nhận mạch máu vẫn tiếp tục bị tắc, chúng tôi phải sử dụng phương pháp khác. Đó chính là «thủ thuật lấy huyết khối». Chúng tôi luồn một ống thông từ bẹn đi xuyên qua cơ thể lên đến tận nơi có cục máu đông. Thông qua đó, có một dụng cụ để kẹp chặt cục máu đông và kéo nó ra ngoài cơ thể. Tất nhiên «TPA» đã được sử dụng trước đó rồi. Việc thực hiện thêm «thủ thuật lấy huyết khối» sẽ giúp dòng máu lưu thông tốt hơn và bệnh nhân hồi phục. Vì vậy, trước tiên hãy dùng thuốc tiêu sợi huyết «TPA». Nếu vẫn không được, hãy thực hiện «thủ thuật lấy huyết khối». Tất cả phải được thực hiện trong vòng 24 giờ! Chúng tôi cần mở ra khả năng thực hiện cả hai phương pháp điều trị này để các bạn có thể hồi phục tốt, vì vậy việc điều trị như vậy là cực kỳ quan trọng và tôi muốn nhấn mạnh rằng các bạn cũng cần tham gia tích cực vào quá trình này.

Q. Phương pháp phòng ngừa sau khi điều trị đột quỵ là gì?

Nếu đã bị đột quỵ, việc điều trị tốt ở giai đoạn đầu là cực kỳ quan trọng, và sau đó việc phòng ngừa để bệnh không tái phát cũng quan trọng không kém. Ngay cả khi việc điều trị đã thành công, bạn vẫn phải kiểm soát triệt để huyết áp và tiểu đường. Ngoài ra, những người bị rối loạn nhịp tim thì cục máu đông từ tim có thể bong ra, di chuyển lên não và gây đột quỵ. Những người như vậy phải duy trì uống thuốc ngăn ngừa hình thành cục máu đông ở tim. Những người có mạch máu bị tổn thương cũng cần uống thuốc để ngăn ngừa huyết khối tái hình thành. Loại thuốc nổi tiếng nhất thường dùng là «Aspirin». Tuy nhiên, vì «Aspirin» là thuốc làm tan nhẹ huyết khối và ngăn chặn các tế bào như tiểu cầu đông vách nên nó cũng có tác dụng phụ. Tuy nhiên, vì những người đã bị tổn thương mạch máu não và bị đột quỵ có nguy cơ tái phát cao hơn người bình thường, nên bất chấp những tác dụng phụ nhỏ đó, chúng tôi vẫn sử dụng «Aspirin». Bởi vì lợi ích mang lại lớn hơn tác hại.

Việc duy trì dùng thuốc như vậy là để ngăn chặn các vấn đề về mạch máu. Đối với những bệnh nhân có vấn đề về tim cũng tương tự, phải dùng thuốc ngăn ngừa thực sự thì mới phòng tránh được đột quỵ, vì vậy việc bệnh nhân và bác sĩ liên tục trao đổi để nỗ lực không để đột quỵ tái phát là điều rất quan trọng.

Liên tục trao đổi giữa bệnh nhân và bác sĩđể quản lý ngăn ngừa tái phát!

Nhận thức được đột quỵ và điều quan trọng là các yếu tố nguy cơ mà tôi đã đề cập. Bạn nên tránh các yếu tố đó ngay từ khi còn trẻ để có thể sống một cuộc sống khỏe mạnh lâu dài mà không bị đột quỵ. Bất cứ lúc nào bạn cũng có thể đến khoa Thần kinh để tham vấn với chúng tôi, chúng tôi sẽ hướng dẫn các quy tắc phòng ngừa phù hợp nhất với bạn để cùng nỗ lực không để đột quỵ xảy ra trong cuộc sống hàng ngày. Đó là hai điều tôi muốn nhấn mạnh. Chúng tôi sẽ cố gắng hết sức để giúp đỡ các bạn. Xin cảm ơn.